Ministerstwo Zdrowia planuje nowelizację Ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Co zmiany w zasadach sprzedaży alkoholu mogą oznaczać dla branży produkcyjnej i dystrybucyjnej?

Dlaczego Ministerstwo Zdrowia zaproponowało zmiany w przepisach dotyczących sprzedaży alkoholu?

W ocenie ministerstwa,  nadmierne spożycie alkoholu jest dużym problemem społecznym i ekonomicznym, a sposób promocji napojów alkoholowych jeszcze ten problem pogłębia. Estetyka opakowań, sposób przedstawienia informacji i stosowane komunikaty mają duży wpływ na konsumentów, a także podejmowane przez nich decyzje w kontekście kupowania i spożywania napojów alkoholowych. 

Bezpośrednim zapalnikiem do podjęcia konkretnych działań przez Ministerstwo Zdrowia była jednak zeszłoroczna sprawa alkotubek. Alkohol w tubkach przypominających opakowania z musem dla dzieci wzbudził duże kontrowersje i szybko został wycofany ze sprzedaży. Ministerstwo Zdrowia już wtedy zapowiedziało jednak zmiany w przepisach. Właśnie po to, by tego rodzaju sytuacja więcej się nie powtórzyła. 

Jakie zmiany w branży produkcyjnej i dystrybucyjnej oznacza wejście w życie nowych zasad promocji i sprzedaży alkoholu?

Planowana nowelizacja Ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi obejmuje węższy zakres zmian niż początkowo zapowiadano. Nie zmienia to jednak faktu, że będzie mieć duże znaczenie zarówno dla producentów, jak i dystrybutorów alkoholu:

• Zmienią się zasady dotyczące wyglądu opakowań i etykiet;
• Dozwolona będzie wyłącznie produkcja, dystrybucja i sprzedaż alkoholu w płynnej formie;
• Przepisy wprowadzą zakaz akcji promocyjnych, w tym ustalania rabatów związanych z alkoholem;
• Wprowadzone zostaną też ograniczenia co do komunikatów związanych z reklamowaniem piwa.

Ustawa miałaby zostać uchwalona w tym roku, w przeciągu kilku najbliższych miesięcy. Nowe przepisy obowiązywałyby jednak dopiero od 1 stycznia 2026 roku. 

Jakie wymogi odnośnie opakowań wprowadzają nowe przepisy ustawy?

Nowelizacja wprowadza konkretne wymogi dotyczące opakowań napojów alkoholowych. 

Po pierwsze, alkohol musi być jednoznacznie rozpoznawalny jako alkohol. Tym samym jego sprzedaż np. w tubkach przypominających opakowania musów owocowych dla dzieci nie będzie możliwa. 

Poza tym, napoje alkoholowe o pojemności do 300 ml będą mogły być sprzedawane wyłącznie w szklanych lub metalowych opakowaniach. Biorąc pod uwagę te dwa wymogi, sprawa analogiczna do tej dotyczącej alkotubek nie powinna więc powtórzyć się w przyszłości, zgodnie z zapowiedziami resortu zdrowia. 

Tym bardziej, że jest jeszcze kolejny zakaz – alkoholu nie będzie można sprzedawać w innej postaci niż płynna. Projekt nowelizacji przygotowany przez resort zdrowia zakłada więc zakaz sprzedaży alkoholu np. w formie żelu, proszku, pasty czy kapsułek. Jak zauważa Ministerstwo Zdrowia, zezwolenie na te inne formy mogłoby sprzyjać wzrostowi spożycia alkoholu. Umożliwiłoby też znacznie łatwiejsze wnoszenie go do miejsc, w których spożycie alkoholu jest zakazane. 

Wprowadzone mają zostać też konkretne wytyczne dotyczące treści prezentowanych na etykiecie. Zabronione ma być m.in. podkreślanie zawartości alkoholu w napoju jako atutu i stosowanie elementów wywołujących skojarzenia z relaksem, sukcesem, atrakcyjnością seksualną czy wypoczynkiem. 

Co nowelizacja Ustawy o wychowaniu w trzeźwości może oznaczać dla Twojej firmy?

Istnieje szansa, że niektóre do tej pory produkowane przez Twoją firmę napoje będą musiały przejść rebranding. Być może zawierają oznaczenia lub komunikaty zakazane przez przepisy ustawy. Jeśli nowelizacja wejdzie w życie to produkty niespełniające nowych norm będą mogły pozostać w obrocie maksymalnie do końca stycznia 2026 roku. Na pewno warto to uwzględnić w swojej strategii produkcyjnej. 

Poza tym jeśli Twoja firma planowała wypuszczenie nietypowego produktu alkoholowego (np. w formie pasty), to jeśli nowelizacja wejdzie w życie, stanie się to niemożliwe. Warto więc już teraz mieć to na uwadze i jak najszybciej zmienić plany, by nie przepalać budżetu na projekt, który nie będzie mógł zostać zrealizowany. 

Zakaz promocji napojów alkoholowych, czyli koniec rabatów typu 12+12

Pamiętasz biedronkową akcję na piwo 12+12? Nowe przepisy wprowadzają zakaz prowadzenia tego rodzaju działań. A dokładniej ustanawiają zakaz promocji napojów alkoholowych, przy czym definicja takiej „promocji” jest w tym przypadku bardzo szeroka i uzupełniono ją o takie kwestie jak: 

„Sprzedaż napojów alkoholowych z zastosowaniem upustów, rabatów, bonifikat, pakietów i programów lojalnościowych, darowizn, nagród, wycieczek, gier losowych, zakładów wzajemnych, wszelkich form użyczeń, transakcji wiązanych, wszelkiego rodzaju talonów i bonów oraz udzielania innych niewymienionych z nazwy korzyści majątkowych lub osobistych dla nabywcy napojów alkoholowych.”

Oznacza to, że teraz nie będzie możliwości organizowania promocji typu X+X gratis, loterii podkapslowych, rozdawania rekwizytów i gadżetów przy zakupie alkoholu czy prowadzenia publicznych degustacji. W praktyce więc większość do tej pory powszechnie stosowanych akcji promocyjnych nie będzie już zgodna z prawem. 

Za nielegalną reklamę alkoholu będzie grozić surowsza kara grzywny

Projekt nowelizacji przewiduje także podwyższenie kar za nieprzestrzeganie przepisów dotyczących promocji i reklamy alkoholu. Zamiast dotychczasowego zakresu 10.000–500.000 zł miałoby to być 20.000–750.000 zł. Co więcej, projekt nowelizacji ustawy zakłada też możliwość nałożenia kary ograniczenia wolności, w tym także łącznie ze wspomnianą karą grzywny, co jest nowością w ustawie.  

Co powinni zrobić dystrybutorzy i producenci, by dostosować się do nowych zasad?

Jak widzisz, projekt zakłada wiele zmian, które mogą mieć realny wpływ na Twój biznes. Oczywiście wejście w życie tych przepisów w obecnym brzmieniu nie jest jeszcze pewne. Warto jednak już teraz założyć taki scenariusz, by jak najlepiej przygotować się na potencjalne zmiany. 

Przede wszystkim już teraz najlepiej: 

• przeanalizować istniejące opakowania pod kątem zgodności z planowanymi przepisami, by po wejściu w życie przepisów móc dostosować się do nowych wymogów bez presji czasu,
• zaplanować ewentualny rebranding – jeśli okaże się, że obecnie nie spełniasz norm przewidzianych przez projekt nowelizacji ustawy,
• zrewidować strategie sprzedażowe i marketingowe, które prowadzisz w swojej firmie i upewnić się, że są zgodne z nowymi, stosunkowo restrykcyjnymi zasadami,
• wziąć pod uwagę czas potrzebny na logistykę i opróżnienie magazynów przed końcem okresu przejściowego – jeśli obecnie część Twoich produktów jest niezgodna z nowymi przepisami.

Oczywiście nie jest to proste zadanie. Także dlatego, że określenia zastosowane w projekcie ustawy są dość ogólne. A tam gdzie pojawia się szerokie pole do interpretacji, tam mogą też powstawać potencjalne spory. Bo na przykład zdaniem jednego składu sędziowskiego dana reklama może nawiązywać do atrakcyjności seksualnej, ale już zdaniem innego byłaby to zbyt daleko posunięta interpretacja. 

Takie niedookreślone kryteria będą w praktyce rodzić ryzyko sporów, a firmy z branży powinny się na to odpowiednio przygotować. Jak? Najlepiej konsultując się z prawnikami specjalizującymi się w branży produkcyjnej i dystrybucyjnej. Dzięki temu będziesz w stanie ustalić, jakie jest potencjalne ryzyko zarzucenia Twojej firmie, że naruszyła przepisy znowelizowanej ustawy i w jaki sposób możesz temu zapobiec. 

Poza tym kancelaria na co dzień wspierająca przedsiębiorców z tej branży, będzie pozostawać na bieżąco z dalszymi etapami legislacyjnymi. Mówiąc prościej – jeśli w procesie uchwalenia nowelizacji ustawy pojawią się jakieś zmiany, nie umknie to jej uwadze. To z kolei oznacza, że prawnicy dostosują strategię i zakres pomocy prawnej do ostatecznego brzmienia przepisów. 

Jeśli brzmi to jak wsparcie, którego potrzebujesz w swojej firmie, skontaktuj się z nami. Dystrybucja i przemysł to jedne z najczęściej obsługiwanych przez nas sektorów.